Một số phương pháp tích cực cho hoạt động khởi động môn Lịch sử và Địa lí (phân môn lịch sử)

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP TÍCH CỰC CHO HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG TRONG DẠY VÀ HỌC  LỊCH SỬ

 Lĩnh vực: Môn Lịch sử và Địa lí (Phân môn sử)/uploads/news/icon/gop-phan-nang-cao-chat-luong-giang-day-mon-lich-su-va-dia-li.docx

III. Mục đích yêu cầu của sáng kiến

1. Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến.

- Đối với bộ môn lịch sử nếu giáo viên không có áp dụng một số phương pháp cho hoạt động khởi động thì không tạo được một nguồn hứng thú cho học sinh khi vào bài dạy mới. Bản thân giáo viên cũng giảm bớt sự hứng thú trong dạy học, sẽ làm giảm đi mức độ giảng dạy trong quá trình dạy học . 

   - Còn về phía các em học sinh theo thói quen cứ lật tập, sách ra ghi tựa bài, nên trong đầu của các em chưa có sự hứng thú để khai thác bài mới như thế nào, lúc này các em chỉ đợi giáo viên vào bài và đặt câu hỏi, chính điều này sẽ làm các em như một lập trình trong tiết học.

- Từ thực trạng đó cho nên tôi là một giáo viên bộ môn dạy lịch sử khi lên lớp giảng dạy có sử dụng một số phương pháp tích cực cho hoạt động khởi động để giúp giáo viên cũng như học sinh có nguồn cảm hứng từ ngay giây phút đầu tiên để vào bài mới.

2. Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến.

Trong quá trình giảng dạy của nhiều năm qua đối với việc tạo nguồn hứng thú ngay từ phút đầu của tiết dạy rất quan trọng vì đó chính là bước khởi đầu cho tinh thần của các em vui tươi, gây ra sự tìm tòi nội dung của bài học mà chính bản thân của các em sẽ là người đi tìm kiến thức. Hoạt động khởi động không thể thiếu trong giây phút ban đầu của bài học mới, nó là một sự khởi đầu cho một tiết học  và cũng là nhân tố quan trọng cho sự hình thành kiến thức tiếp theo của các em trong suốt bài học. Khi giáo viên có cách khởi động tích cực, tốt thì vào bài học sẽ giúp trò và thầy cùng nhau giải quyết và lĩnh hội kiến thức một cách tuyệt vời nhất. Đối với hoạt động khởi động này thì áp dụng cho tất cả các bài dạy lịch sử từ lớp 6 cho đến lớp 9 vì như thế mới tạo được một niềm đam mê ngay giây phút đầu tiên trong dạy và học lịch sử. Chính vì thế tôi quyết định chọn đề tài này để cùng nhau chia sẽ với đồng nghiệp.

     3. Quá trình thực hiện biện pháp :

3.1.Tiến trình thực hiện:

         - Để thực hiện cho bước đầu của hoạt động khởi động một cách hay nhất, tốt nhất còn thùy thuộc vào nội dung của bài học đó. Có những bài chính bản thân giáo viên là người chủ động trong hoạt động khởi động , nhưng theo hướng tích cực là lấy học sinh làm trung tâm , phát huy tính tích cực của các em , và phát huy sự tìm tòi kiến thức, cho nên giáo viên dạy lớp phải định hướng cho các em trong hoạt động khởi động.

       - Bản thân các em làm chủ được cho hoạt động khởi động thì các em sẽ thấy được năng lực của mình và chính từ đó các em càng phát huy hơn trong việc tìm tòi tri thức.

      - Điểm mới của đề tài về phía giáo viên áp dụng phương pháp hay cho hoạt động khởi động trong dạy học lịch sử  sẽ làm cho tiết học ngay phút giây đầu sinh động , từ đó thu hút các em học tốt bộ môn.  Chính bản thân các em học sinh để có bước khởi động hay là sự chuẩn bị tìm tòi kiến thức, hình ảnh, lược đồ , sơ đồ trong thời gian các em lên mạng , thư viện để tìm được những kiến thức cho phù hợp với nội dung bài , từ đó các em sẽ làm chủ được và nắm vững kiến thức phục vụ cho bước khởi động cũng như trong suốt tiết học. Khi học sinh tìm tòi, khai thác được nội dung và có cách khởi động hay thì giáo viên khen thưởng bằng những tràn pháo tay hay có thể bình điểm cho các em, điều này chính là  khích lệ tinh thần học tập của học sinh.

      - Để có một tiết dạy sinh động, dể hiểu, dể nhớ , gây hứng thú cho học sinh học thì giáo viên phải có rất nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy lịch sử và hoạt động khởi động cho mở đầu tiết dạy ảnh hưởng rất lớn cho những hoạt động tiếp theo, vì đó là bước khởi đầu cho những giây phút ban đầu của một tiết học đi tìm kiến thức của bài học được thông qua giữa thầy và trò. Lấy học sinh làm trung tâm. Để làm được hoạt động khởi động hay thì phần hướng dẫn học sinh tự học ở nhà giáo viên phải dặn dò thật chu đáo, phân công cho các em nhiệm vụ một cách cụ thể, đảm bảo các em sẽ làm rất tốt cho hoạt động khởi động và làm cho nguyên tiết học các em phát huy được năng lực của bản thân vì các em nghĩ mình đã làm được và thể hiện niềm đam mê trong quá trình đi tìm kiến thức.

Sau đây tôi trình bày một số phương pháp tích cực cho bước khởi động và sẽ có những nội dung, tranh ảnh thực tế tôi đã áp dụng trong những tiết dạy của tôi. Có các bước để cho hoạt động khởi động thành công, cũng như cho các em có những giây phút đầu đầy niềm tin, vui tươi để lĩnh hội tri thức mới.    

Bước 1: Người giáo viên phải dặn dò kĩ cho học sinh tìm nội dung, hình ảnh, bản đồ... phù hợp với nội dung bài học, những nội dung đó có ở thư viện, trên mạng hoặc sẽ từ trong trí óc của các em tự tạo ra ý tưởng hay phù hợp.

Bước 2: Học sinh đã  chuẩn bị nội dung, tranh ảnh in ra giấy khổ A3 hoặc gởi qua gmail để trực tiếp tải xuống thông qua loptop kết nối ti vi để các em trình chiếu .

Bước 3: Giáo viên chốt lại hoạt động khởi động của các em để có lời khen và bình điểm tùy theo khả năng trình bày của các em. Từ hoạt động khởi động tích cực, tạo một thuận lợi cho thầy và trò vào nội dung chính của bài một cách nhiệt quyết trong suốt tiết học. Đó chính là kết quả mà giáo viên dạy môn lịch sử mong đợi từ các em.

Một vài phương pháp để minh họa cho đề tài:

   Áp dụng phương pháp : gợi ý cho bạn để đoán từ, chữ, cụm từ, tên các anh hùng…

 Giáo viên gọi 2 em học sinh lên phía trên của lớp, một em quay mặt xuống, một em quay mặt nhìn màn hình ti vi và em này sẽ gợi ý cho em quay mặt xuống đoán được từ ,chữ ,cụm từ, tên các anh hùng…mà em gợi ý sẽ không được sử dụng trùng từ với các từ ,chữ ,cụm từ, tên các anh hùng đã có, nếu trùng từ phạm quy và bỏ qua từ ,chữ ,cụm từ, tên các anh hùng đó.

- Trong hình chúng ta thấy 2 em học sinh đang thực hiện thao thao tác gợi ý cho bạn để đoán từ ,chữ ,cụm từ, tên các anh hùng.

- Đây là một phương pháp khởi động được áp dụng trong dạy và học lịch sử từ lớp 6 đến lớp 9.

   Áp dụng phương pháp: Thuyết trình một tranh ảnh .

Học sinh đã tìm tranh ảnh trên mạng gởi qua gmail, Zalo... , giáo viên tải bài thuyết trình ngắn của học sinh và trình chiếu trên loptop kết hợp với màn hình ti vi.

- Thông qua đó chúng ta thấy một em học sinh đang thuyết trình về nội dung có liên quan đến Nhật Bản.

- Giáo viên sẽ nhận xét khen, bình điểm sự tìm tòi, tự tin khi thuyết trình của em học sinh đó. Kế tiếp giáo viên rất dễ dàng vào bài 16: Nhật Bản , và em học sinh đó sẽ lôi kéo các bạn tìm tòi nội dung bài học một cách sinh động.

Áp dụng phương pháp: học sinh nhìn tranh trình bày nội dung của tranh ảnh.

Giáo viên cho tất cả các em quan sát những bức tranh, các em giơ tay giáo viên chọn học sinh để đoán nội dung tranh.

                                                     Hình 1

                                                          Hình 2 và 3

                                                       Hình 4

 

                                                       Hình 5

- Các em nói được nội dung  hình 1 đến hình 5.

- Giáo viên sẽ dựa vào cách khai thác tranh ảnh của các em mà có được cách khởi động sinh động, qua 5 tranh ảnh thể hiện được kiến thức trọng tâm của bài học. Từ đó giáo viên đi vào bài mới một cách dễ dàng, các em cũng rất nôn nóng để cùng với giáo viên tìm hiểu về cuộc cách mạng công nghiệp của nhân loại đạt được ở thế kỉ XVIII- XIX thông qua dạy và học.

Áp dụng phương pháp khởi động : kể chuyện về nhân vật

HOẠT ĐỘNG CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC Ở NƯỚC NGOÀI

Giáo viên mời 1 học sinh lên kể về mẫu chuyện Bác Hồ, hoặc nói về những nét chính trong tiểu sử của Bác. Sau khi học sinh kể xong thì giáo viên vào bài một cách dễ dàng và sinh động vì các trò cũng rất muốn nắm rõ về quá trình tìm đường cứu nước của Bác Hồ.

Áp dụng phương pháp khởi động : xem những đoạn video

    Thông qua nội dung của đoạn video phù hợp với  nội dung của bài học, giáo viên khởi động vào bài mới thu hút các em trong suốt thời gian đi tìm kiến thức.

       3.2. Thời gian thực hiện.

     Trong những năm học về trước khi công nghệ thông tin chưa được phổ biến thì tôi áp dụng bằng cách thủ công: in hình ảnh, viết nội dung trên giấy A không, dùng bản đồ có sẳn để áp dụng cho bước khởi động. Cho đến khi năm học 2018-2019 trường THCS Vĩnh Thạnh Trung các lớp học đều được trang bị 1 chiếc ti vi , chính vì  mỗi lớp học  đều có 1 chiếc ti vi tạo đều kiện thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ thông tin trong dạy và học. Cho nên bản thân tôi suy nghĩ ra một số phương pháp tích cực trong hoạt động khởi động. Và tôi đã áp dụng trong giờ dạy, tôi thấy được tạo tính tích cực, tự tin, tìm tòi, say mê của các em học sinh đối với bộ môn lịch sử.

    3.3. Biện pháp tổ chức :

Để thực hiện phương pháp hoạt động khởi động trong dạy học lịch sử thì bản thân tôi và cả học sinh phải có sự chuẩn bị .

* Đối với giáo viên :

         Khi dạy tới bài nào phần dặn dò cho học sinh chuẩn bị nội dung ở nhà một cách chu đáo, chỉ dẫn các em những địa chỉ như ở thư viện hoặc lên trang mạng tìm tòi nội dung liên quan mà giáo viên đã dặn dò. Khi học sinh chuẩn bị một cách chu đáo để thực hiện tốt cho bước khởi động thì giáo viên phải có sự nhận xét khích lệ tinh thần cho học sinh.

* Đối với học sinh:

       Khi bước khởi động của các em thực hiện tốt thì bản thân các em tự đánh giá được kết quả của mình làm ra, hay các em đánh giá được khả năng tìm tòi, bản lãnh tự tin…rồi các em được nhận những lời khen , những con điểm hồng khích lệ tinh thần học tập cho các em.

Đồng thời qua hoạt động khởi động ở trên bản thân tôi tiếp xúc nhiều với công nghệ thông tin phục vụ cho việc dạy và học, hướng dẫn học sinh tự tìm tòi và làm được những bài thuyết trình thông qua PowerPoint.

 Vì thế tôi viết đề tài này để có một số kinh nghiệm trong hoạt động khởi động để giảng dạy tốt bộ môn lịch sử , giúp học sinh đạt kết quả cao nhất trong học tập.

    * Mức độ khả thi:

Thông qua các phương pháp khởi động trong dạy và học lịch sử bản thân tôi thấy được sự chuẩn bị của học sinh rất tốt vì khi các em thực hiện tốt sẽ nhận được những lời khen, hay những điểm hồng, chính bản thân các em làm được bước khởi động một cách sinh động sẽ lôi cuốn các em vào tiết học một cách tốt nhất. Chính mình thực hiện nên các em sẽ rất dễ nhớ và nhớ lâu. Tạo được thói quen tìm tòi kiến thức không chỉ ở một môn học mà nhiều môn học. Và đây cũng là một phương pháp giúp các em sẽ đạt được kết quả cao trong học tập .

IV. Hiệu quả đạt được

* Đối với bản thân :

-  Qua  tiết dạy tùy theo từng nội dung của bài học để có bước khởi động phù hợp trong giảng dạy lịch sử  nói trên bản thân tôi đã phát huy được tính tích cực, sự ân cần trong giảng dạy, góp phần hình thành bản lĩnh cho các em. Làm cho tôi ngày càng yêu nghề hơn và cống hiến hết mình vì sự nghiệp trồng người .

- Giáo viên sẽ có những bước khởi động hay tự tìm tòi suy nghĩ để phục vụ cho những tiết dạy và học . Thông qua đó học sinh hiểu bài , tiếp thu tốt từ đó tạo  một động lực hăng say cho bản thân tôi luôn áp dụng bước khởi động sinh động , hứng thú để luôn tạo không khí vui và gần gủi với các em. Để phục vụ tốt cho bước khởi động khi áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, bản thân tôi phải trang bị loptop khi lên lớp.  

* Đối với học sinh:

• Tạo được tính tích cực hứng thú trong học tập và kết quả học sẽ rất cao.
• Rèn luyện kĩ năng tư duy,so sánh, miêu tả, phân tích, khám phá, tự tin…
• Sự chuẩn bị nội dung thông qua tìm tòi kiến thức ở thư viện và trên mạng.
• Bản lĩnh của học sinh với chiều hướng tích cực để trở thành những con người tích cực trong công việc.

/uploads/news/bao-cao-gop-phan-nang-cao-chat-luong-giang-day-mon-lich-su_gv-le-thi-tinh.docx