CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC NGỮ VĂN 9 TÍCH HỢP VỚI CUỘC SỐNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH

CHUYÊN ĐỀ

DẠY HỌC NGỮ VĂN 9 TÍCH HỢP VỚI CUỘC SỐNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH

I. Đặt vấn đề

- Tính cấp thiết: Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc tích hợp nội dung bài học với các vấn đề thực tiễn trong cuộc sống là vô cùng quan trọng. Điều này giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển phẩm chất, năng lực cần thiết để trở thành những công dân có trách nhiệm.

- Mục tiêu: Chuyên đề này nhằm đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp và thực nghiệm việc dạy học Ngữ văn lớp 9 theo hướng tích hợp với cuộc sống, tập trung vào kỹ năng nói và nghe, thông qua bài bài 6: Nói và nghe: Trình bày ý kiến về một sự việc có tính thời sự.

II. Nội dung

1. Thực trạng

1.1. Ưu điểm:

- Chương trình Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo đã có những thay đổi tích cực, hướng đến việc phát triển năng lực cho học sinh.

- Nhiều giáo viên đã chủ động tìm tòi, sáng tạo trong phương pháp dạy học, tăng cường tính tương tác và thực hành cho học sinh.

2.1. Hạn chế:

- Tính kết nối: đôi khi còn mang tính hình thức, chưa thực sự đi sâu vào các vấn đề xã hội.

- Phương pháp dạy học: Một số giáo viên vẫn còn nặng về truyền thụ kiến thức một chiều, ít tạo cơ hội cho học sinh thể hiện quan điểm cá nhân.

- Đánh giá: Chưa chú trọng đến việc đánh giá quá trình, mà tập trung vào kết quả cuối cùng.

2. Giải pháp thực hiện qua giờ dạy kỹ năng Nói và nghe

2.1. Nguyên tắc:

- Gắn liền với thực tiễn: Chọn các sự kiện thời sự gần gũi với đời sống của học sinh, có tính giáo dục cao.

- Phát huy tính tích cực: Tạo môi trường học tập cởi mở, khuyến khích học sinh chủ động tìm hiểu, suy nghĩ và bày tỏ ý kiến.

- Rèn luyện kỹ năng: Chú trọng rèn luyện kỹ năng nói rõ ràng, mạch lạc, có dẫn chứng và lí lẽ thuyết phục; kỹ năng lắng nghe tích cực, tôn trọng ý kiến của người khác.

2.2. Biện pháp:

a/Trước khi nói

- Chuẩn bị:

+ Giáo viên giao nhiệm vụ tìm hiểu về sự kiện thời sự trước buổi học.

+ Hướng dẫn học sinh cách thu thập thông tin từ nhiều nguồn (báo chí, internet, truyền hình).

+ Gợi ý các câu hỏi định hướng để học sinh suy nghĩ, chuẩn bị ý kiến.

- Khởi động:

Tổ chức trò chơi, thảo luận nhóm nhỏ để tạo không khí sôi nổi, kích thích sự quan tâm của học sinh đến sự kiện thời sự.

b/ Trong khi nói

- Chia lớp thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm trình bày về một khía cạnh của sự kiện thời sự.

- Mời đại diện các nhóm lên trình bày trước lớp.

- Giáo viên đóng vai trò là người điều phối, đặt câu hỏi gợi mở, khuyến khích học sinh phản biện, trao đổi ý kiến.

Gợi ý:

- Học sinh trình bày ý kiến cần có cấu trúc rõ ràng:

- Nêu vấn đề.

- Trình bày quan điểm cá nhân (đồng tình, phản đối, trung lập).

- Đưa ra lý lẽ, dẫn chứng để bảo vệ quan điểm.

- Đề xuất giải pháp (nếu có).

- Học sinh lắng nghe cần:

- Tập trung nghe người nói.

- Ghi chép những ý chính.

- Đặt câu hỏi để làm rõ vấn đề.

- Đưa ra phản hồi tích cực, tôn trọng ý kiến của người khác.

c/ Sau khi nói:

- Đánh giá:

+ Giáo viên nhận xét, đánh giá về nội dung, hình thức trình bày, kỹ năng nói và nghe của học sinh.

+ Khuyến khích học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau theo tiêu chí bảng kiểm.

- Vận dụng mở rộng:

+ Giao bài tập về nhà để học sinh tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về sự kiện thời sự.

+ Khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động ngoại khóa liên quan đến chủ đề của sự kiện.

3. Thực nghiệm Bài 6: Nói và nghe: Trình bày ý kiến về một sự việc có tính thời sự"

3.1.Chọn sự kiện thời sự: Ví dụ: vấn đề ô nhiễm môi trường, an toàn giao thông, bạo lực học đường,...

3.2. Thiết kế các hoạt động:

Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)

- Giáo viên chiếu một đoạn video ngắn về sự kiện thời sự.

- Đặt câu hỏi: Các em có suy nghĩ gì về sự kiện này?

Hoạt động 2: Tìm hiểu thông tin về đề tài (Chuẩn bị ở nhà)

- Chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm tìm hiểu về một khía cạnh của sự kiện thời sự (nguyên nhân, hậu quả, giải pháp).

- Sử dụng các nguồn thông tin khác nhau (báo chí, internet, truyền hình).

- Lập dàn ý theo theo sơ đồ hướng dẫn (các ý chính)

- Trình bày nội dung nói trên file powerpoint (có kết hợp video, hình ảnh minh họa)

Hoạt động 3: Trình bày ý kiến (30 phút)

- Đại diện các nhóm lên trình bày trước lớp.

- Các học sinh khác lắng nghe, đặt câu hỏi, phản biện.

- Giáo viên điều phối, gợi ý, khuyến khích học sinh tham gia.

Hoạt động 4: Đánh giá và vận dụng (10 phút)

- Giáo viên nhận xét, đánh giá.

- Học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau theo tiêu chí bảng kiểm.

- Giao bài tập về nhà: Viết một đoạn văn ngắn trình bày ý kiến của em về vấn đề thời sự tại địa phương đang sinh sống.

3.3. Kết quả (dự kiến):

- Học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động.

- Học sinh có thể trình bày ý kiến một cách rõ ràng, mạch lạc, có dẫn chứng và lập luận thuyết phục.

- Học sinh biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến của người khác.

- Học sinh có ý thức hơn về các vấn đề xã hội và trách nhiệm của bản thân.

III. Kết luận và kiến nghị

1. Kết luận: Việc dạy học Ngữ văn lớp 9 tích hợp với cuộc sống theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh là hoàn toàn khả thi và mang lại hiệu quả cao trong việc giáo dục học sinh.

2. Kiến nghị:

- Giáo viên cần chủ động tìm tòi, sáng tạo trong phương pháp dạy học, tăng cường tính tương tác và thực hành cho học sinh.

- Giáo viên cần phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục học sinh.

TỔ NGỮ VĂN